← Carnavalsgids
Carnaval van Duinkerke
Het kleine woordenboek van het carnaval van Duinkerke
Op het carnaval spreekt men een beetje Vlaams, veel Duinkerks, en soms een taal die enkel de carnavalisten kennen. Hier zijn de woorden die u moet kennen om niet met de mond vol tanden te staan in de bande of in een chapelle. De spelling verschilt van bewoner tot bewoner: dat is normaal, de meeste van deze woorden worden mondeling doorgegeven.
De optocht
In de bande
BandeDe optocht zelf, geen groep vrienden. Men zegt "faire la bande" (de bande doen).
VisschersbendeDe bende van de vissers: de grote bande van Duinkerke, op de zondag van de Trois Joyeuses.
Bande de la VioletteDe bande van Malo-les-Bains, op de zondag na Vastenavond.
Trois JoyeusesDe drie dagen voor Aswoensdag, met de bandes van Duinkerke, de Citadelle en Rosendaël.
MasquelourDe verklede carnavalist die meedoet aan de bande.
CliqueDe muzikanten in geel oliejasje: trommels, fluiten, koper en grote trommen.
Tambour-major (tamboer-majoor)De leider van de clique, in het kostuum van een grenadier uit het Keizerrijk. Hij leidt de bande en geeft het teken voor elke chahut.
CôDe liefkozende bijnaam van de tamboer-majoor, hij die de muziek vooruit doet gaan.
CantinièreZij vergezelt de tamboer-majoor, in Napoleontisch kostuum, en zorgt voor drank voor de Cô en de muzikanten.
Chasse-nèchesIn blauw oliejasje, voor de clique, houden zij de bande op het juiste tempo en waken over de veiligheid.
Eerste rijenDe sterke en ervaren carnavalisten die de menigte tegenhouden, net achter de clique. Niet voor beginners!
ChahutOok "p'tit tas" of "tiens-bon-d'sus": het moment waarop het koper het overneemt en de hele bande duwt en springt.
RigodonDe grote afsluiter rond de kiosk, die op de knieën eindigt met de Cantate à Jean Bart.
Avant-bande, après-bandeHet feest voor en na de bande.
KippersDe gerookte haringen die vanaf het balkon van het stadhuis worden gegooid.
Het verkleedkostuum
Het kostuum
Clet'cheHet kostuum van de carnavalist, zijn identiteit. Ook geschreven als cletche of clèche.
Beste clet'cheHet mooiste kostuum, voor de grote gelegenheden.
Ma tanteHet iconische kostuum: de man als vrouw, met bontjas en bloemenhoed.
BerguenaereDe paraplu van de carnavalist, hoog opgestoken. Het is ook de naam voor de inwoners van Bergues.
Tussen twee chahuts
Het feest
ChapelleEen huis, een garage of een café waar u uitgenodigd wordt om te drinken, te eten en te zingen. Niets religieus aan!
Mon oncle, ma tanteZo noemt men wie u ontvangt in een chapelle, en bij uitbreiding alle carnavalisten.
Avant-balHet samenkomen voor het bal, bij vrienden, in een café of op de boulevard.
Zot'cheDe carnavalskus, op de mond. Tussen mannen, tussen vrouwen, tussen mannen en vrouwen, in alle kameraadschap. Niets is verplicht, maar u krijgt er vast eentje aangeboden!
Beurt'cheEen toertje, in de bande of gewoon als wandeling. "Doe uw beste clet'che aan, we gaan een beurt'che doen!"
CholerSlenteren, rondhangen in de straten.
ToureloureEen vrolijke, ietwat zotte kerel die graag carnaval viert.
IntrigueEen vriend plagen zonder dat hij u herkent, wat achter een verkleedpartij makkelijk lukt.
Lekkere dingen
Aan tafel en aan de toog
PodingueEen pudding met rozijnen, de ster van de chapelles.
BeultekazeHoofdvlees, nog een klassieker van de chapelles.
Pot'je vleeschWit vlees in gelei, een Vlaamse specialiteit.
Diabolo flamandEen derde jenever aangelengd met limonade, soms met een scheutje viooltjessiroop.
Couque suisseEen opgerolde brioche met rozijnen en banketbakkersroom.
Het Duinkerks
De dagelijkse taal
"Ben qu'est-c'ça dit?""Hoe gaat het?" U hoort het overal.
BierbuckDe bierbuik.
BlozebuckDe goed gevulde buik, als u uit een chapelle komt.
Bèt'cheEen klein beetje. "Un bèt'che ed podingue?"
PicheleuleEen treuzelaar, iemand die blijft hangen.
Klok'spelDe beiaard.
Leut'cheHet plezier, de leute.
DeyorsBuiten.
"Saquent n'dans!"Een enthousiaste uitnodiging om er vol in te vliegen.
Rouler de son corpsVallen.
Faire Jean BartDe armen in de lucht steken, zoals een kind dat gewassen of aangekleed wordt, een knipoog naar de kaper Jean Bart.
Legendarische figuren
De personages
Reuze en ReuzinneDe reuzen van Duinkerke en hun familie.
Reuze PapaDe beschermende reus van Duinkerke, omringd door zijn zeven lijfwachten. Zijn echtgenote is de Reuzinne.
FiguemanDe gemaskerde carnavalist die een voorwerp aan een hengel laat bengelen om voorbijgangers te plagen.
Zwekt'cheOorspronkelijk de stok van de figueman in de visbende. Het is ook de naam van een evenementenbier van de Compagnie du Joyeux Signal.
Cô-PinardCô-Pinard II, van 1959 tot 1988 de beroemdste tamboer-majoor van het carnaval, die aan het einde van elke bande geëerd wordt.
Om te lachen
De woorden die u in de liedjes hoort
Het carnaval heeft zijn eigen schuine repertoire, en sommige woorden komen vaak terug in de liedjes. Twee voorbeelden, zodat u niet verrast wordt: wiche en pichelourd verwijzen allebei naar... het mannelijke lid. Het tweede wordt ook gebruikt om liefkozend over iemand te spreken, een beetje zoals "biloute" bij de ch'ti-buren. De rest ontdekt u al zingend!
Logeren in het hart van het carnaval
Duinkerks spreken in de juiste buurt
Zowel bij Loucé als bij Adélise hebt u alle tijd om uw woordenschat op te frissen: place Turenne en de boulevard liggen om de hoek, en op het einde van de straat vraagt men u al snel "Ben qu'est-c'ça dit?".
De carnavalsgids